Elmalılı Ümmî Sinan Hazretleri’nin irşâdında yetişmiş beş büyük Hak erinin seyr ü sülûk tecrübelerini biraraya getiren Beş Er Külliyâtı’ndaki dîvânlardan biri; Gülâboğlu Mehmed Askerî’nin Divân-ı İlâhiyât’ı...

Nîyâzî-i Mısrî ve Çavdaroğlu Müftî Dervîş dîvânlarında, Elmalılı Ümmî Sinân Hazretleri’ne intisapeden“BeşEr”den bahseder. Beşer libâsından soyunup Hak’ta fânî olan bu hem-râhlardan biri olan Mısrî Efendi:

“Biz beş er idik çıkdık bir demde yola girdik
Kırk yılda pîre erdik bu sohbete erince”

buyurur. Yine Kütahyalı Çavdaroğlu Müftî Dervîş de:

“Cem‘ olıcak bir araya beşimiz
Sevdiğimiz zikr etmekdir işimiz
Hemân bu yola komuşuz başımız
Zâkir kullardanız elhamdülillâh” der.

Bu “Beş Er”in en tanınmışı Niyâzî-i Mısrî’dir. Diğerleri Kütahyalı Çavdaroğlu Müftî Dervîş, Uşaklı AhmedMatlaî, Uşaklı -sonradan Kütahya’ya yerleşen- Muslihüddîn Mustafa Şeyhî ve burada söz konusuedeceğimiz Gülâboğlu Mehmed Askerî Hazretleri’dir. Bu beş yol arkadaşı Elmalılı Ümmî SinânAzîz’inhuzuruna varıp bir demde yola girmişler ve yine hepsi birlikte vahdet ummanına gark olup gitmişlerdir. Buyol arkadaşlarının her biri diğerine aynadır; biri diğerinden farklı değildir. Bu gönül erlerini merakedenlerönceki yıllarda yaptığımız çalışmalara göz atabilirler. İmdi bu eserde konumuz olan zât, “Beş Er”denbiri olan Gülâboğlu Mehmed Askerî Hazretleri’dir. Askerî 17. asrın başlarında Kütahya’nın Altıntaş ilçesindedoğmuş, tahsilinden sonra Elmalılı Sinan Ümmi Halvetî Hazretleri’ne intisap ederek hilâfetle AfyonKarahisar’ına gönderilmiş ve burada 1693 yılında vefât etmiştir. Elinizdeki eserde Askerî’nin mevcut kaynaklardan hareketle yazılan kısa bir hâl tercümesiyle aruz ve heceyle kaleme aldığı 254 nutk-ı şerifini içeren “Dîvân-ı İlâhiyât”ını bulacaksınız.