Toplum Sözleşmesi, özgürlük üzerine tek bir soruyla başlar: İnsan özgür doğmuşken nasıl olur da her yerde zincire vurulmuştur? Rousseau bu soruyla iktidarın, itaatin ve siyasi düzenin sandığımız kadar doğal ya da kaçınılmaz olup olmadığını sorgular. 
Rousseau’ya göre meşru bir siyasi düzen, zorbalığa ya da geleneğe değil; herkesin eşit biçimde katıldığı ortak bir iradeye dayanır. “Genel irade” kavramı, özgürlüğü keyfî davranma hakkı olmaktan çıkarır. Bireyi, kendisi dâhil herkes için bağlayıcı olan yasaların kurucusu hâline getirir.,
Yüzyıllar önce yazılmış olan Toplum Sözleşmesi, Fransız Devrimi başta olmak üzere modern anayasal düzenleri ve demokratik düşünceyi derinden etkilemiştir. Demokrasi, yurttaşlık, eşitlik ve meşruiyet üzerine anlattıklarıyla bugün de canlılığını koruyan bir düşünce klasiğidir.
Sadece arzularımızın peşinden gitmek bir tür kölelik ve esarettir ama kendi koyduğumuz yasalara, kurallara uymak işte bu gerçek özgürlüktür.