Türkiye’nin modernleşme süreci üzerine yapılan çalışmalar, çoğunlukla devlet politikaları, kurumsal yapılar, ideolojik yönelimler ve şehir merkezli dönüşümler çerçevesinde ele alınmıştır. Buna karşılık, kırsal alanların ve köylü nüfusun bu süreçteki rolü çoğu zaman ikincil planda kalmıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğa odaklanarak Türk modernleşmesini “kırsal faktör” üzerinden yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Hasan Gönder, Köy Enstitüleri’ni yalnızca öğretmen yetiştiren eğitim kurumları olarak değil; aynı zamanda kırsal toplumu dönüştürmeyi hedefleyen çok boyutlu bir proje olarak ele almaktadır. Kitapta, enstitülerin kuruluş süreci, kurumsal yapısı, pedagojik yaklaşımı, toplumsal etkileri ve tasfiye edilme nedenleri; arşiv belgeleri, birincil kaynaklar ve sözlü tarih verileri ışığında sistematik bir biçimde incelenmektedir.
Bu çalışma, Köy Enstitüleri’nin kısa ömürlü olmasına rağmen Türkiye’de modernleşme, meslekleşme ve toplumsal dönüşüm süreçleri üzerindeki etkilerini tartışmakta; aynı zamanda mevcut literatürde sıklıkla ihmal edilen kırsal dinamiklerin belirleyici rolünü ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak bu kitap, Türk modernleşmesine dair yerleşik yaklaşımları yeniden düşünmeye davet eden; tarihsel, karşılaştırmalı ve eleştirel bir analiz sunmaktadır.