Bir şehrin tarihi, yalnızca kurulan devletlerin ve yaşanan savaşların hikâyesi değildir; aynı zamanda o şehirde yaşayan insanların, inançların, güvenlik anlayışının ve toplumsal dönüşümlerin de tarihidir. Bu eser, XIX. yüzyılın sonlarından Cumhuriyet`in ilk yıllarına uzanan süreçte Alaca`nın sosyal, idari ve güvenlik yapısını Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgeleri ışığında ele almaktadır. Çalışmada; bölgede yaşayan aşiretlerin faaliyetleri, Bektaşi tarikatının Alaca`daki teşkilatlanması, türbeler, eşkıyalık olayları, Şeyh Sait İsyanı sonrasında hazırlanan resmî raporlar ve Türk- Yunan Nüfus Mübadelesi ile Alaca`ya yerleştirilen mübadillerin iskân süreci ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Arşiv belgelerine dayanan bu araştırma, yalnızca Alaca`nın tarihine değil, Osmanlı Devleti`nin son döneminden Cumhuriyet`in kuruluş yıllarına uzanan toplumsal değişimin yerel ölçekte nasıl yaşandığını da gözler önüne sermektedir. Yerel tarih çalışmalarına önemli bir katkı sunan eser; tarihçiler, araştırmacılar, akademisyenler ve Alaca`nın geçmişine ilgi duyan herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.