Bir ülke nasıl çalınır? Bir devletin serveti, toprakları ve geleceği hangi kararların gölgesinde el değiştirir? Ve bir zamanlar büyük umutlarla yükselen siyasi bir yapı, nasıl kendi çöküşünün mimarına dönüşür?
Süleyman Nazif, Çalınmış Ülke ve Yıkılan Müessese adlı eserlerinde Osmanlı Devleti’nin son dönemine, yalnızca bir edebiyatçı gözüyle değil; olayların içinde bulunmuş bir devlet adamının tanıklığı, hafızası ve sert eleştirel bakışıyla yaklaşır. Musul’dan Bağdat’a, Basra’dan İstanbul’a uzanan geniş bir coğrafyada toprak mülkiyetini, Emlâk-ı Seniyye meselesini, devlet hazinesinin uğradığı kayıpları, halkın yaşadığı mağduriyetleri ve yönetim mekanizmasındaki derin bozulmayı gözler önüne serer.
Yıkılan Müessese’de ise İttihat ve Terakki’nin yükselişinden çözülüşüne uzanan süreci ele alarak iktidar, ihtiras, siyasi sorumluluk ve tarih karşısındaki hesaplaşma üzerine çarpıcı bir muhasebe sunar.
Tanıklıklara, belgelere ve tarihsel olaylara dayanan bu iki eser; bir imparatorluğun son dönemini anlamak, devlet ile halk arasındaki ilişkinin nasıl aşındığını görmek ve geçmişin siyasi kırılmalarına farklı bir pencereden bakmak isteyenler için güçlü bir tarihsel kaynak niteliğindedir.