Osmanlı’da sosyalizm gerçekten geç ve marjinal bir akım mıydı?
Yoksa modernleşme anlatısının dışında bırakılmış bir siyasal ihtimal mi?
İştirakçi Hilmi ve İştirak, II. Meşrutiyet döneminde ortaya çıkan erken Osmanlı sosyalist deneyimini yalnızca biyografik bir merak unsuru olarak değil, modernleşme sürecinin alternatif bir hattı olarak ele alıyor. İştirak gazetesi ve Osmanlı Sosyalist Fırkası etrafında şekillenen bu düşünsel girişim, eşitlik talebini ilk kez açık biçimde kamusal dile taşıyan bir müdahale olarak inceleniyor.
Bu kitap, İştirak’ın neden kısa ömürlü olduğunu değil; neden kalıcı bir hafıza üretemediğini soruyor. Sosyalizmin bu topraklardaki erken ifadesinin hangi yapısal sınırlarla karşılaştığını, nasıl yalnızlaştığını ve tarih yazımında nasıl marjinalleştirildiğini tartışıyor.
Osmanlı Sosyalistleri dizisinin ilk halkası olan bu çalışma, bastırılmış bir ihtimali romantize etmiyor; onu tarihsel bağlamı içinde yeniden düşünmeye davet ediyor. Çünkü bazı siyasal sorular, kesintiye uğrasalar da ortadan kalkmazlar.