İslâm ve Osmanlı Hukukunda Aile Vakıfları
Tükendi
Stok Alarmıİslâm hukukunda vakıf müessesesi, tarih boyunca toplumsal dayanışmanın sağlanması ve mülkiyetin belirli amaçlar doğrultusunda tahsis edilmesi bakımından önemli işlevler üstlenmiştir. Bu müessesenin türlerinden biri olan aile vakıfları, vakfedilen malın gelirinden öncelikle aile fertlerinin veya belirli kişilerin yararlanmasını esas almıştır. Zürrî, ehlî ve evlatlık vakıflar olarak da adlandırılan bu yapı, özellikle meşruiyeti, kuruluş şartları ve miras hukukuyla ilişkisi bakımından çeşitli tartışmalara konu olmuştur.
İslâm ve Osmanlı Hukukunda Aile Vakıfları: Mahiyet, Meşruiyet ve Hükümler, aile vakıflarını klasik fıkıh literatürü ve Osmanlı hukuk uygulamaları çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada aile vakıflarının kavramsal çerçevesi, türleri ve kurucu unsurları ele alınmış; irade beyanı, vâkıf, mevkûf ve mevkûfun aleyhe ilişkin hukukî şartlar değerlendirilmiştir. Aile vakıflarının meşruiyetine yönelik deliller ve itirazlar, dört Sünnî mezhebin görüşleri dikkate alınarak karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Özellikle miras hükümlerinin değiştirilmesi, malların müsadereden korunması ve aile mülkiyetinin devamlılığının sağlanması gibi gerekçeler etrafında şekillenen tartışmaların hukukî dayanakları üzerinde durulmuştur.
Hanefî fıkhının temel metinleri, şerh ve fetva literatürü ile Osmanlı dönemi kaynakları esas alınarak hazırlanan eserde, aile vakıflarının hukukî mahiyeti, istihkak şartları, yararlanma biçimleri ve vakfiyelerde kullanılan lafızların doğurduğu hukukî sonuçlar ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Böylece aile vakıflarının kuruluşundan işleyişine kadar uzanan hukukî meseleler, mezhepler arasındaki görüş ayrılıkları ve Osmanlı uygulamasındaki karşılıklarıyla birlikte ele alınmıştır. Çalışma, aile vakıflarının İslâm hukukundaki konumunun belirlenmesine yönelik sistematik bir inceleme ortaya koymuştur.