Samipaşazade Sezai’nin ölümsüz eseri Sergüzeşt, Türk edebiyatının romantizmden realizme geçiş dönemini temsil eden, kölelik kurumunun insani ve sosyal boyutlarını çarpıcı bir dille ele alan en önemli eserlerden biridir.
Roman, Kafkasya’dan kaçırılıp İstanbul’da bir konağa cariye olarak satılan Dilber adındaki genç bir kızın trajik yaşam öyküsünü konu alır. Dilber`in yaşadığı acılar, maruz kaldığı toplumsal baskı ve özgürlük arayışı, dönemin konak hayatının perdeleri ardındaki haksızlıkları gözler önüne serer. Sezai, bu eserinde sadece bir cariyenin hikâyesini anlatmakla kalmaz, aynı zamanda bir devrin vicdanını da sorgular.