Mai ve Siyah, Halit Ziya Uşaklıgil`in ustalık döneminin ilk romanı olarak kabul edilmektedir. Dönemin basın dünyasını matbaacısından yayın yönetmenine, yazarından eleştirmenine karakterlerle anlatırken, hikâyesini üzüntülü bir aşk hikayesi de eklemeyi ihmal etmemiştir. Romanın trajik baş karakteri Ahmet Cemil’de, yazarın çeşitli memuriyetlerle yazarlık arasında gidip gelen ikili yaşantısı ve Edebiyat-ı Cedide topluluğunun bakış açısını bulmak mümkündür.