“Tereddütsüz söyleyeceğim ki yazdıklarımın hiçbirisini yazmamış olmak ihtimalini o kadar büyük bir hüzün duymayarak düşünebiliyorum. Fakat Mai ve Siyah için böyle değil! 
Onu yazmış olmak isterdim. Ve pek iyi etmişim ki yazmışım.
Onun için, eksiklikten arınmıştır, baştan ayağa  meziyettir demiyorum. Fakat onda hemen bütün  ben varım, benim bir daha geri gelmeyecek olan emellerle, hülyalarla ve onların yanı başında hüsranlarla, elemlerle  dolu olan gençliğim var. Hatta yalnız benim değil… 
Bütün gençler var... Memleketimin bedbaht gençliği var.  Sizler varsınız.”

Halid Ziya Uşaklıgil

Yazıldığı dönemde Türk edebiyatının en büyük romanlarından biri olarak karşılanan Mai ve Siyah, aradan yüz yılı aşkın zaman geçmesine rağmen hâlâ bir başyapıt olarak anılmaya devam ediyor. Çünkü Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah’ta bize iyi romanların bir özelliğini hatırlatıyor: Sadece yazıldığı dönemin insanlarına değil, tüm zamanlara seslenen bir eserler. 

1898’den bugüne onlarca kuşak, Mai ve Siyah’ı tekrar tekrar yaşıyor; yazarı, eseri ve karakteri unutulmaz kılmaya devam ediyor.

“Halid Ziya’ya kadar, romancı muhayyilesiyle doğmuş  tek muharririmiz yoktur. Hepsi roman veya  hikâye yazmaya hevesli insanlardır.”

Ahmet Hamdi Tanpınar