“Elimizdeki bu devasa gücü ne için kullanacağız?”

1854’te Doktor John Snow’un kolera salgınını durdurmak için çizdiği harita ile Florence Nightingale’in askerlerin ölüm nedenlerini görünür kılan gül diyagramı arasında ortak bir nokta vardı: Verideki gerçeği doğru sorularla aramak.

Bugün elimizde Snow ve Nightingale’in hayal dahi edemeyeceği kadar devasa bir güç var. Suç riskini hesaplayan algoritmalar, işe alım süreçlerini otomatikleştiren yapay zekâ sistemleri, insan gibi metin yazan, resim çizen ve hatta olmayan mahkeme kararlarını uyduran büyük modeller... Peki, nesnellik maskesine gizlenen bu sistemler gerçekten adil mi? Yoksa geçmişin ön yargılarını ve toplumsal ayrımcılıklarını "veri/data" kılıfıyla geleceğe taşımaktan başka bir şey yapmıyorlar mı?

Atıl Samancıoğlu, Data Sapiens’te McCulloch ve Pitts’in ilk yapay nöron modellerinden Rosenblatt’ın Perceptron’una, Hinton’ın ısrarlı derin öğrenme yolculuğundan Transformers mimarisine ve yapay genel zekâ (AGI) tartışmalarına uzanan büyüleyici bir zihinsel serüvene rehberlik ediyor. "Adaletin imkânsızlığı teoremi", "hizalama problemi" ve "kara kutu" muammaları eşliğinde bizi teknolojik bir illüzyonun ötesine geçmeye davet ediyor.